دستگاه ساکشن یکی از مهمترین تجهیزات در مطبهای دندانپزشکی است و وظیفه اصلی آن، کاهش یا از بین بردن آلودگی بین بیمار و دندانپزشک از طریق موتور و سیستم آسپیراسیون است. وظیفه اصلی آن مکش تمام مواد مایع و جامد درون دهان بیمار، شامل بزاق، خون، ماده بیحسی، تکههای دندان و آمالگام از طریق ایجاد خلاء در طول مراحل درمانی است.
اهمیت دستگاه ساکشن یونیت دندانپزشکی
ساکشنها به دلایل متعددی در فرآیند درمانی به کار میروند که برخی موارد شرح داده شده است:
راحتی و پیشگیری از تهوع بیمار: ماده بیحسی دارای طعم تلخ و ناخوشایند است و ممکن است در بیمار ایجاد حالت تهوع کند. استفاده از لوله مکنده به بیمار کمک میکند تا مایعات تجمع یافته در دهانش تخلیه شده و تجربه راحتتری داشته باشد.
ایجاد دید واضح: مایعات دهان، بزاق، ذرات دندان و مواد ترمیمی باید به سرعت تخلیه شوند تا دندانپزشک بتواند دید مناسبی برای کار داشته باشد.
تضمین کیفیت درمان: در برخی از مراحل درمان، ضروری است که دهان بیمار کاملا خشک باشد تا بتوانید کار خود را با کیفیت بالاتری انجام دهید و رضایت بیمار جلب شود.
کنترل خونریزی: در نواحی تحت معالجه و ترمیم (مانند دندان و لثه) ممکن است خونریزی رخ دهد. استفاده از ساکشن برای جلوگیری از تجمع خون در دهان بیمار و حفظ محیط خشک، کاربرد حیاتی دارد.
انواع دستگاه ساکشن دندانپزشکی
در دندانپزشکی، سه نوع اصلی ساکشن مورد استفاده قرار میگیرد که شامل دستهبندی بر اساس عملکرد (آبی و هوایی) و نوع سیستم محرک (مرکزی) است.
۱. دستهبندی بر اساس عملکرد
| نوع ساکشن | نام رایج | وظیفه اصلی و عملکرد |
| ساکشن آبی | Saliva Ejector | برای جمعآوری بزاق بیمار که به دلیل باز بودن طولانی مدت دهان تجمع یافته است. نامگذاری “ساکشن آبی” به دلیل استفاده از آب جهت ایجاد خلاء است. این نوع دارای اتلاف آب در حجم بسیار بالایی است. |
| ساکشن هوایی | High Volume Suction | برای جمعآوری بزاق، جرمها و اضافات مواد ترمیمی استفاده میشود. این مدل در نزدیکی محل ترمیم نگه داشته میشود. ساکشن هوایی دارای قدرت مکشی ۱۰ تا ۱۵ برابر قویتر از ساکشن آبی است. |
۲. دستهبندی بر اساس مکانیسم
هر کدام از این مدلهای فوق میتوانند توسط دو نوع سیستم تغذیه شوند: ساکشن مرکزی (Central) یا ساکشن نرمال (Normal)
الف) ساکشن مرکزی (Central Suction System)
ساکشن مرکزی یک وسیله کاملاً جداگانه از سیستم یونیت دندانپزشکی است و نصب آن به صورت چشمگیری قدرت مکش دستگاههای ساکشن را افزایش میدهد. این دستگاه توانایی انجام کارهایی را دارد که از عهده یک دستگاه ساکشن معمولی خارج است. سیستم ساکشن مرکزی خود به سه دسته تقسیم میشود:
- سیستم مرکزی خشک (Central Dry System)
- سیستم مرکزی خیس (Central Wet System)
- سیستم مرکزی نیمه خیس (Central Semi-Wet System)
۱. ساکشن مرکزی خشک (Dry Central Suction)
این سیستم به گونهای طراحی شده است که جداسازی هوا و مایعات را انجام میدهد. مایعات به یک سیستم فاضلاب هدایت میشوند که باید زیر هر یونیت دندانپزشکی در کلینیک تعبیه شده باشد.
۲. ساکشن مرکزی خیس (Wet Central Suction)
در این سیستم، هیچ جداکنندهای برای هوا و مایعات در تجهیزات دندانپزشکی وجود ندارد و هم مایعات و هم هوا به صورت همزمان به سیستم مکش منتقل میشوند.
۳. ساکشن مرکزی نیمهخیس (Semi-Wet Central Suction)
این مدل عملکردی شبیه به ساکشن خیس دارد، با این تفاوت که پس از جدا شدن ضایعات از هوا، با آمالگام سپراتور (جداکننده آمالگام) ترکیب و سپس تخلیه میشود. پس از جداسازی ضایعات، هوای باقیمانده نیز فیلتر شده و هوای تمیز از سیستم خارج میشود.
ب) ساکشن نرمال (Normal Suction)
ساکشن نرمال، معروفترین و سنتیترین نوع ساکشن است. این دستگاه مستقیماً روی یونیت دندانپزشکی نصب شده و بخشی از آن است. ساکشنهای نرمال یونیت معمولاً قدرت زیادی ندارند و از سیستم هوا و آب برای مکش بزاق دهان استفاده میکنند.
